تالاب و رودهای خشک، مزارع کشاورزی بی آب ، نخلستانها شوره زار، احشام درحال تلف شدن، گاومیشها پناه برده به لجن و مرگ دسته جمعی ماهیها، مردمی در جستوجوی آبی برای نوشیدن(حتی اگر سالم و بهداشتی هم نباشد) همه بیانگر بروز بحرانی زیست محیطی است که نظام اشغالگر احواز خشکسالی را عامل غافلگیر کننده در پیدایش این فاجعه انسانی میخواند.
ولی باید دانست که این فاجعه حاصل رویدادی غیر مترقبه و یک شبه نیست. در سال ۲۰۰۱ از طریق برنامه محیط زیست سازمان ملل UNEP رسماً به ایران هشدار داده شده بود که در جنوب غربی ایران فاجعهای در مقیاس بزرگترین فجایع زیستمحیطی تاریخ بشریت در حال وقوع است.
همچنین ۱۱۰ کارشناس حوزه آب در سال ۱۳۹۷ شمسی طی نامه ای به رئیس جمهور وقت خواستار اخذ تدابیر مناسب برای مقابله با پدیده خشکسالی پیش رو شدند.[1]
سوالی که اکنون مطرح میشود این است که هدف از پنهان کردن زیرکانه سایر عوامل بروز فاجعه فعلی زیست محیطی در احواز چیست؟
پنهان کردن زیرکانه نقش طرح های انتقال آب، سدسازی های بی رویه، عدم مدیریت صحیح منابع آبی، استخراجهای غیر استاندارد نفت در مناطق حیاتی زیست محیطی احواز و سیاست های تبعیض آمیز و هدفمندبرای تغییر بافت جمعیتی مردم عرب در احواز عوامل بسیار مهم دیگری هستند که حکومت غاصب هرگز مجال پرداختن به آنها را نمی دهد.
همیشه پای سپاه در میان است
سپاه تروریستی به عنوان بازوی نظامی سیاستمداران حاکم بر جغرافیای ایران همواره در اجرای نقشه حذف و سرکوب معترضان داخل و خارج نقش پررنگی داشته است و در برنامههای تغییر بافت جمعیتی مناطق عربنشین نیز از منفجرکردن سدهای دست سازی که مردم حاشیه رودخانهها در زمستان برای جلوگیری از ورود سیلابها به مزارع کشاورزی و خانههایشان احداث کردهاند گرفته تا عملیات چند روز گذشته جمعآوری و مصادره پمپهای آب کشاورزان عرب روستای مراونه احواز ، و سرکوب معترضان به بیآبی در غیزانیه نقش پررنگی داشته است.
دخالت سپاه تروریستی پاسداران در طرحهای مختلف سرکوب مردم عرب در دستگیریها و اعمال خشونت خلاصه نمیشود و در بخشهای دیگری مانند سدسازی و انتقال آب از سرچشمه کارون به سایر مناطق و خشکاندن تالابها، شاخههای مختلف سپاه مانند «سپاهسد» و « قرارگاه سازندگیخاتم الانبیاء» به عنوان مجری این پروژهها فعالیت دارد.
تبعیض در تقسیم آب
«مجتبی یوسفی عضو هیئت رئیسه مجلس ایران در گفتوگو با ایسنا، با انتقاد از وضعیت به وجود آمده برای تالاب هورالعظیم اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که متاسفانه در کشور با آن مواجه هستیم، نگاههای بخشی و عدم نگاه متوزان در موضوعات مختلف از جمله مسائل زیست محیطی است که باعث شده برای مردم در مناطق مختلف مشکلاتی به وجود بیاید.»
نمونه عیان نگاه بخشی و عدم توازن را میتوان در قسمتی از گفت و گوی اسماعیل مسگرپور، رئیس هیئتمدیره فدراسیون صنعت آب ایران در سال ۱۳۹۶ شمسی به وضوح مشاهده کرد؛
«یک نکته این در دسترس بودن آب به سهولت همین است که در جایی نظیر گلپایگان که مردم شغل اصلیاشان کاری غیر از باغداری و کشاورزی است مشغول کاشت و باغداری میشوند و بعد که درختها به ثمر مینشیند کسی نیست محصول را بچیند و بهرهبرداری کند. نتیجه آن میشود که آب بابت محصولی که اصلاً در بازار عرضه نمیشود یا کاربردی در وضعیت کشور ندارد صرف میشود و عملاً نقشی در اقتصاد و بهرهوری ما ندارد.»[2]
احداث سد گتوند، تیر خلاص
سد گتوند بر روی رودخانه کارون در سال ۱۳۹۲ به بهره برداری رسید و یکی از مهمترین چالشهای ایجاد شده پیرامون این سد، بحث وجود گنبدها و رگههای نمکی در اطراف محل آبگیری سد است؛ که پس از آبگیری سد به زیر آب رفته و منجر به افزایش شوری آب در پاییندست این سد شدهاست.
عیسی کلانتری رئیس سازمان محیط زیست، با توجه به اتفاقی که در ساخت و آبگیری سد گتوند افتاد، معتقد است که مجریان این پروژه به خاطر اجرای آن باید محاکمه شوند. «پیش از انقلاب، آمریکاییها سد گتوند را از نظر زیستمحیطی بررسی و محل احداث سد را ۱۵ کیلومتر بالاتر تعیین کردند. بعد از انقلاب در بررسیهای صورت گرفته، مسئولانی که طرح را بررسی کردند، گفتند که آمریکاییها میخواستند مخزن سد کوچک باشد به همین دلیل جای آن را نادرست تعیین کردند. به همین دلیل مکان سد را جابهجا کردند. قرار شد در جای جدید ساخته شود. جای جدید سد انتقادهای بسیاری را با خود همراه کرد؛ زیرا در نزدیکی آن گنبدی نمکی قرار داشت. شرکت زیرمجموعه وزارت نیرو در دولت احمدینژاد اعلام کرد که روی تپه نمکی نزدیک سد پتوی رسی کشیده میشود، تا مشکل حل شود.
» او در جمع دانشجویان دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران و فعالان محیط زیست در ادامه با اشاره به اینکه پتوی رسی فایدهای نداشت و حالا آب پشت سد بهحدی شور شده که نمیتوان برای آن کاری کرد، گفت: «شوری آب زیر سد، ۵/۵ برابر شوری آب خلیجفارس است؛ اگر قرار باشد سددور زده شود، ۸ سال طول میکشید و در این مدت محیط زیست خوزستان خسارت بسیاری خواهد دید و اراضی آن از بین میرود. به همین دلیل، به نظر من مجریان این پروژه به خاطر اجرای آن باید محاکمه شوند.» [3]
* پیمانکار ؛ سپاهسد
آب حربهای برای تغییر بافت جمعیتی
عیسی کلانتری، مشاور معاون اول رئیسجمهوری در امور آب، کشاورزی و محیط زیست و رئیس فعلی سازمان محیط زیست در مطلبی که روز دوشنبه هفتم اردیبهشت ۱۳۹۴در روزنامه شهروند منتشر شد گفت که «ایران با بهرهبرداری از ۹۷ درصد آبهای سطحی خود عملاً تمام رودخانههای خود را خشک کردهاست و دیگر آبی در طبیعت باقی نماندهاست.»
وزیر اسبق کشاورزی ایران ادامه داد: «این موضوع به معنای آن است که اگر به همین وضع ادامه دهیم حدود ۷۰ درصد ایرانیان یعنی جمعیتی معادل ۵۰ میلیون نفر برای زنده ماندن ناچار به مهاجرت از کشور هستند.»[4]
سیلهای ویرانگر و ممنوعیتهای کشت تابستانه تواماً فشار بسیار زیادی را بر مردم عرب احواز به وجود آورده، به گونهای که طی سالهای اخیر به غیر از شهر رفیع تمامی روستاهای اطراف هورالعظیم مانند: دبیه، حسچه، لولیه، عمه، کسر، مچریه، محیّره، سیّدیّه، ابوچلاچ، مشیمشیّه، جرایه، طبر، شط علی، زهیریِه، برگه از بین رفته و ساکنان این روستاها به شهرهای مختلف مهاجرت کرده اند و با توجه به سابقه برنامهها و طرحهای مختلف نژاد پرستانه و غیر انسانی تغییر بافت جمعیتی در مناطق عربنشین، فرضیه تعمد در کاهش و قطع شریان های آبی، برای پیاده سازی این طرحها را بشدت تایید میکند و در شرایط کنونی یک فاجعه «سرگردانی درون سرزمینی» در حال روی دادن در احواز است.
* پیمانکار ۳ خط انتقال آب از سرچشمهها قرارگاه سازندگی خانم الانبیاء
طرح نیشکر در احواز و ایجاد صنایع آب بر در مناطق کم آب مرکزی
در تحلیل و بررسی وضعیت ورشکستگی آبی در احواز اشغالی، کشت نیشکر بهعنوان یکی از گیاهان پرمصرف آب، از دلایل اصلی شروع بحران در سالهای گذشته در احواز بوده است. طرح نیشکر سالانه 6 میلیارد مترمکعب آب را می بلعد که اتفاقا در گرم ترین و خشک ترین ماه های سال یعنی از اردیبهشت تا شهریور است.
علاوه بر آن در استان هایی چون اصفهان، کرمان و سمنان که خود با مشکل کم آبی مواجهند تولید فولاد آن هم در حجم وسیع همچنین ایجاد طرح های کشاورزی در مناطق کویری با انتقال آب از سرچشمههای رودخانه کارون یکی از عوامل اصلی و هدفمند ایجاد بحران آبی در احواز است. صنایع و طرح هایی که صدها برابر آب مورد نیاز کشاورزان بومی احوازی، آب مصرف کرده و به اذعان مسئولان رژیم هرگز توجیه اقتصادی و سوددهی نداشته اند.
همزمان با این طرح های غیرقابل توجیه، ممنوع کردن کشت گندم و برنج در زمینهای حاشیه رودخانههای احواز که تنها منبع ارتزاق کشاورزان بومی است، از دیگر نشانههای بارز سیاست های تبعیض آمیز، ایجاد نابرابری و تلاش در کوچاندن مردم عرب احواز از سرزمین آباء و اجدادیشان است.
خشکاندن هورالعظیم با موافقت سازمان محیط زیست
روزنامه خراسان در گزارشی که در سال ۱۳۹۳ منتشر کرد از قول یکی از کارشناسان شرکت ملی نفت ایران که نخواسته نامش فاش شود نوشته است: «از آنجا که میدان نفتی کاملاً داخل هور واقع شده و عمق آب تالاب در عمیقترین نقاط به چهار متر هم نمیرسد، از لحاظ مالی مقرون به صرفه نیست که بخواهیم برای استخراج نفت دکل نصب کنیم. اقتصادیترین کار همین خشک کردن است که البته میتوانیم در صورت اعلام نیاز سازمان حفاظت محیط زیست پس از خشک کردن آب تالاب اقدام به مالچپاشی زمینهای اطراف آن کنیم؛ آن هم با هزینه خودمان».
این کارشناس تصریح کرده که خشک کردن تالاب هورالعظیم با نظارت و موافقت سازمان محیط زیست انجام شده است.[5]
هورالعظیم قربانی دلارهای نفتی و جنگ طلبی
ایران در ازای ۲۴ جنگنده، توسعه میدان آزادگان را به چین میسپارد
منابع تایوانی خبر دادند ایران در ازای دریافت تجهیزات نظامی توسعه بزرگترین میدان نفتی خود را به چین واگذار خواهد کرد.
به گزارش ایسنا، روزنامه وانت دیلی (want daily) چاپ تایوان در گزارشی مدعی شد ایران تحت قراردادی به ارزش حدودا یک میلیارد دلار در ازای دریافت ۲۴ فروند جنگنده چنگدو جی-۱۰ که نسل چهارم جنگنده های مولتیرل است، توسعه بزرگترین میدان نفتی خود را به چین واگذار خواهد شد.[6]
شراکت سپاه و چین در میدان نفتی آزادگان
شرکت ملی نفت ایران با امضای تفاهمنامهای مطالعه میدانهای آزادگان جنوبی، منصوری، آبتیمور و فرزاد A و BB را به شرکت تنکو (زیر مجموعه قرارگاه خاتم الانبیا) سپرد.
پیشتر علی کاردر مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران اعلام کرده بود شرکت های ایرانی نمی توانند به طور مستقل در میدان آزادگان جنوبی ورود پیدا کنند و در صورت استقبال از توسعه میدان آزادگان جنوبی می توانند با یک شرکت خارجی جوینت شوند.[7]
فرمانده قرارگاه سازندگی خاتمالانبیاء (ص) گفت: با امضای قرارداد توسعه میدان نفتی احواز، قرارگاه سازندگی خاتمالانبیاء (ص) حضور خود در عرصه بالادستی را گسترش میدهد و قرارگاه سازندگی خاتم با حفر ۴۱ حلقه چاه زمینه افزایش بیش از ۳۳ هزار بشکه تولید نفت خام از میدان احواز را مهیا میسازد.[8]
جمهوری اسلامی ایران که عنوان حامی شماره یک تروریسم را در جهان یدک میکشد، به دلیل عدم توانایی در استخراج و استفاده از ذخایر نفتی میدان آزادگان و تحریمهای بینالمللی برای خرید تجهیزات نظامی در قالب طرحهای مشارکت اقدام به عقد قراردادی کرد که به موجب آن طی ۲۵ سال تعاملات تجاری با چین داشته باشد ولی با وجود فشارهای بسیار افکار عمومی مفاد این قرارداد تا کنون منتشر نشده است ولی با توجه به وابستگی شدید نظام حاکم برای استخراج این ثروت عظیم نفتی یقیناً پروژهاستخراج نفت میدانهای نفتی هورالعظیم جزو این پیمان ۲۵ ساله است و یقیناً کوچاندن و فراری دادن ساکنان محلی برای اجرایی کردن پروژه های استخراج نفت در دستور کار قرار دارد و نظام با یک قرارداد بسیار وسوسه کننده، چند نشان را با یک تیر می زند؛
– پروژه تغییر بافت جمعیتی مناطق عرب نشین به سرانجام میرسد.
– میلیاردها بشکه نفتی که توان فنی استخراج آن را ندارد، با کمترین هزینه بدست میآورد.
– کشور چین به عنوان یک همپیمان با نفوذ و صاحب حق وتو در سازمان ملل را برای خود تا مدت ها حفظ خواهد کرد.
-تجهیزات نظامی را که برای تهدید و جنگ افروزی در منطقه نیاز دارد، بدست خواهد آورد.
و همه راهها به چاههای نفت احواز ختم میشود.
گزارش سازمان دفاع از حقوق بشر احواز در مورد تخريب عمدي محيط زيست احواز
هادي يونسي
07.2021
[3] http://old.alef.ir/vdciwpapqt1arr2.cbct.html?323256 [4] https://www.ana.press/news/17822/%DB%B5%D9%A0-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D9%86%D8%A7%DA%86%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AF [5] https://www.dw.com/fa-ir/%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/a-18266160 [6] https://www.isna.ir/news/94051609021/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A7%DB%8C-24-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%DA%86%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AF [7] https://akharinkhabar.ir/money/3186586/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85-%D9%87%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA [8] https://www.irna.ir/news/84183226/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%88%DB%8C-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87
